HiT566 Nitel Araştırma Yöntemleri dersime hoş geldiniz. Lisans eğitimi boyunca araştırma yöntemlerini konu edinen çeşitli dersler almış olmalısınız. Yüksek lisans ders döneminde de çok yüksek ihtimalle güz döneminde ismi ne olursa olsun nicel araştırma yöntemleri ile ilgili veya hem nicel hem de niteli kısmen birlikte anlatan bir yöntem dersine girmiş de olabilirsiniz. Onlardan farklı olarak, bu derste, 1980’li yıllardan bu yana araştırmacıların giderek artan bir şekilde araştırmalarında kullandıkları, makalelerde, kitaplarda ve tezlerde son yıllarda daha sık başvurulmaya başladıkları, niceliksel verilerin dışındaki dünyayı derinlemesine anlamayı ve açıklamayı amaç edindikleri nitel araştırma yöntem ve tekniklerine bir dalış yapacağız. Kısmetse hem teorik hem pratik olarak…

Bu ders kapsamında nitel araştırma yöntemlerini anlatı, fenomenoloji, kuram oluşturma (gömülü teori/ground theory), etnografi ve durum çalışması gibi nitel araştırma desenleri üzerinden, nitel araştırmada veri toplama ve analiz tekniklerini, nitel bir çalışmanın sunumunu ve yazılmasını anlatacağım. Öğrencilerimiz bu ders kapsamında nitel verileri analiz edebilecek, MaxQDA programı üzerinden uygulamalar yapacak ve nitel bir araştırma raporu/makalesi hazırlayabileceklerdir.  

Amacımız


Bu dersteki amacımız öğrencilerimizin kısa vadede yüksek lisans tezlerinde araştırmalarında bir yöntem olarak tercih edebilecekleri nitel araştırma yöntemleri hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak, uzun vadede ise bilimsel çalışmalarında nitel araştırma yöntemlerini kullanarak akademik çalışmalar yürütebilecek niteliği temel seviyesinde aşılayabilmek.

Bu dersi başarıyla tamamladığınızda


  • Nicel ve nitel araştırma yöntemleri arasındaki farklılıklara hâkim olabileceksiniz.
  • Yapmayı düşündüğünüz bir araştırmayı hangi yöntem ve tekniklerle yapabileceğinizi, nitel bir yöntem takip edecekseniz ne tür bir desen üzere ve nasıl bir veri toplama ve analiz tekniğiyle bu araştırmayı yapabileceğinizi bileceksiniz.
  • Nitel araştırma programlarından MaxQDA yı temel mahiyetleriyle öğrenebilecek ve analizler yapabileceksiniz.
  • Araştırmanızı rapor haline getirebileceksiniz.

Burada tam da şu soruyu sormak gerekiyor: Bu dersi vermek için doğru kişi miyim?


Lisansüstü eğitimim boyunca araştırma yöntemleri konusunda dersler aldım ama çoğunlukla bizim konunun önemini kavrayamamış olmamız ve tembelliğimiz, biraz da bu dersi veren hocalarımızın yöntem konusundaki eksiklikleri nedeniyle araştırma yöntemlerini doğru düzgün öğrenemeden ondan bakarak şuna benzeterek, diğerleri nasıl yapmış diyerek doktora tezimi bitirdim. İnanabiliyor musunuz, yüksek lisans da değil, doktora… Ne zaman ki akademik çalışmalar yapmaya niyetlendim, o zaman anladım ki nitelikli bir akademik çalışma yapabilmek için metodolojiyi iyi bilmek gerekiyor. Ontoloji ve epistemolojisiz bir metodoloji de zaten olmuyor. Öyle olunca ben araştırma yöntemleri konusuna kafamı taktım ve üç yıla yakın bir süre yöntemle ilgili elime geçen, edinebildiğim tüm kitapları, makaleleri okumaya gayret ettim. Gücüm ve vaktim yettiğince yöntemle ilgili online ve anam babam usûlü çeşitli eğitimlere katıldım. Bu eğitimlerde Aylin Yonca Gençoğlu hocamın hakkını ödeyemeyeceğimi belirtmem gerekir.

Uzun lafın kısası, doğru düzgün yöntem bilmeden nitelikli akademik yayınlar yapmamın mümkün olmadığını, olmaması da gerektiğini, bizzat gördüm ve kendimi metodoloji konusunda geliştirmeye gayret ettim. Gömülü teori ve fenomenoloji çalışmaları yürüttüm. Bu çalışmalar sempozyumlarda alkış aldı, akademik dergilerde hakemler tarafından beğenildi, yayınlandı. Hem nitel hem de nicel tez çalışmalarının danışmanlığını yürüttüm, SSCI ve TRDizin endeksindeki nitelikli dergilerde hakemlikler yaptım. Elbette yaptıklarım benim bir şey olduğumu ispatlamaz, kendimi bir yöntem öğrencisi olarak görüyorum, öğrenciliğe tam gaz devam ama en azından nitel araştırma yöntemleri ile ilgili konuşabilecek üç beş kelamımız var ve bu kelamı birlikte yapabileceğimizi düşünüyorum. Ha, gönül isterdi dersinize John Creswell girsin ama elde ben varım, mal bu 🙂 Damdan düşen biri olmanın vermiş olduğu kaygıyla sizlerin damdan düşmemeniz için elimden gayreti göstereceğimden emin olabilirsiniz.

Nasıl irtibatta kalırız?


Benimle ders sürecimiz boyunca Facebook hesabım üzerinden; mail atarak veya yukarıdaki İLETİŞİM sayfası üzerinden size en uygun olan yollardan birini kullanarak irtibat kurabilirsiniz. Ayrıca bazı duyurularımı Instagram profilim üzerinden yapıyorum, takipte kalmanız iyi olabilir.

Uzaktan eğitimde işler nasıl yürüyor?


OBİSİS sisteminiz üzerinde dersimize ait Uzaktan Eğitim için ID, şifre ve web bağlantısı mevcut. Bu bilgiler ile ZOOM platformu üzerinden ders programında yer alan gün ve saatte dersimizi kısmet olursa her hafta yapacağız.

Derslere nasıl bağlanılacağını anlattığım videoyu aşağıda seyredebilirsiniz.

Bu süreçte dersle ilgili ihtiyacınız olan bilgi ve dokümanları yukarıdaki menüde yer alan DERS NOTLARI sayfası üzerinden takip edebileceğiniz gibi ERUDM platformu üzerinden de takip edebilirsiniz.

Bu arada bazen sizlere ulaşmam gerektiğinde size sistemimizde yer alan öğrenci numaralı email adresinize posta atabilirim, o nedenle WEBMAIL üzerinden öğrenci epostalarınızı sık sık kontrol etmenizi tavsiye ediyorum.

Uzaktan eğitim sürecinde kullanabileceğiniz platformları ve dokümanları üniversitemiz uzaktan eğitim merkezinin hazırladığı sayfa üzerinden de inceleyebilirsiniz.

Dersi nasıl işleyeceğiz ve hangi eserleri okuyacağız?


İlk dersimizden itibaren yoğun okuma yapmanızı isteyeceğim. Her ders öncesinde okuyup geldiğiniz kısımları derste konuşacağız. Derste ağırlıklı olarak ben anlatacak olsam da sizlerden okuduğunuz yerlerle ilgili fikirlerinizi de isteyeceğim.

Dersimizi ders saatinde yapacağız ama bu saatlerin dışında, özellikle vize haftalarında sizin sahaya inmeniz ve araştırmayı bizzat yapmanız gerekecek.

Analizleri yapabilmek için MaxQDA programına ve onun çalışması için de bir bilgisayara ihtiyacımız var. MaxQDA programının ücretsiz versiyonu işimizi görecek ama program için bilgisayara ihtiyacınız olacak.

BURASI ÇOKOMELLİ: Vizeye kadar bir yandan nitel araştırmanın felsefi altyapısını konuşacağız, bir yandan da araştırma önerilerinizi hazırlayacağız. Vize haftası ve sonrasında da önerinizi hayata geçirecek yani sahaya inerek araştırmayı yapacak, sonra MaxQDA programında analiz edecek, raporu hazırlayacak ve final sınavı için raporunuzu teslim edeceksiniz, inşAllah.

ÇOK ÇOKOMELLİ NOT: MaxQDA programının 1 aylık ücretsiz deneme versiyonu var ve analizlerinizi o bir aylık ücretsiz versiyon üzerinden gerçekleştireceksiniz. O nedenle “dur bakiim bu nasıl bir programmış böyle” diyerek lûtfen programı bilgisayarınıza yüklemeyin 🙂 Analiz zamanı geldiğinde bu deneme versiyonunu yükleyip 1 ay içinde her şeyimizi yapıp bitireceğiz inşAllah. Bitiremeyen olursa parasını öder ben karışmam 🙂

Sözün özü, dersi hem derste hem de sahada işleyeceğiz. Bu nedenle yoğun enerji harcamanız gerektiğinden emin olabilirsiniz. Bu dersi seçerken enerji kısmını aklınızda tutun, eğer enerjinizden emin değilseniz bu dersi seçmenizi kesinlikle tavsiye etmiyorum!

Dersimizin içeriğinde neler var?

Dersimizin içeriğini ve hangi içeriğin hangi haftalarda işleneceğini buradan görebilirsiniz.

Okuma listemizde neler var?

Ders kapsamında hangi eserleri okuyacağımızı buradan görebilirsiniz.

Tez önerisi için Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tez yazım kılavuzunu esas alacağız. Kılavuzu buradan indirebilir ve inceleyebilirsiniz.

Sınav ve puanlamayı nasıl yapacağız?


  • Vize puanını hazırlayacağınız araştırma öneriniz ve sunumuzdan;
  • Final puanını hazırlayacağınız nitel araştırma raporunuz üzerinden; alacaksınız.

Öne çıkan görselin kaynağı: People photo created by freepik – www.freepik.com